Մանկական ռևմատոլոգին դիմելու դեպքերի մոտ մեկ երրորդը բաժին է ընկնում փոքր տարիքի երեխաների մոտ կոնքազդրային հոդի տրանզիտոր սինովիտին։ Այսպիսով, սա բավականին հաճախ հանդիպող պաթոլոգիա է։ Ինչպես և «աճի ցավերը», այս վիճակը նույնպես հիմնականում բարորակ է, սակայն արտահայտված կլինիկական դրսևորումների պատճառով հաճախ շատ է վախեցնում ծնողներին։
Տրանզիտոր սինովիտի հանդիպման գագաթնակետը 3–8 տարեկանն է, չնայած այն կարող է հանդիպել ինչպես ավելի վաղ, այնպես էլ ավելի ուշ տարիքում։ Ավելի հաճախ հիվանդանում են տղաները։
«Տրանզիտոր» հասկացությունը նշանակում է «ժամանակավոր, արագ անցնող»։ Այս հիվանդության առանձնահատկությունն այն է, որ նույնիսկ առանց բուժման այն սովորաբար ինքնուրույն անցնում է մի քանի օրվա ընթացքում, ավելի հազվադեպ՝ մի քանի շաբաթում։ Օտարալեզու գրականության մեջ երբեմն կարելի է հանդիպել «հոդի հարբուխ» արտահայտությանը։ Իրոք, այս վիճակի առաջացմանը միշտ նախորդում է վիրուսային վարակ՝ սկզբունքորեն ցանկացած վիրուսային վարակ, սակայն քանի որ երեխաների մոտ սովորական շնչառական վիրուսային վարակները շատ հաճախ են հանդիպում,ուստի առաջացման պատճառ հանդիսացող գործոնների շարքում առավել հաճախ հենց դրանք են հանդիպում։
Կլինիկական դրսևորումներ
Վիրուսային վարակի ընթացքում կամ դրանից 1–2 շաբաթ անց երեխայի մոտ հանկարծակի ի հայտ են գալիս ոտքի ցավի, ոտքին հենվելու անհնարինության գանգատներ, որոնք աստիճանաբար ուժեղանում են։
Երեխայի ընդհանուր ինքնազգացողությունը կարող է լինել ինչպես լիովին նորմալ, այնպես էլ ուղեկցվել արտահայտված թուլությամբ և մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ։ Որպես կանոն, ախտանշանների արտահայտվածությունն ավելանում է 1–3 օրվա ընթացքում, այնուհետև աստիճանաբար նվազում է։
Առանց բուժման պարբերաբար կրկնվող ցավերն ու կաղությունը կարող են պահպանվել մի քանի օր կամ շաբաթ, սակայն հակաբորբոքային դեղերի կիրառման ֆոնին դրանք սովորաբար շատ արագ անցնում են։
Փոքր երեխաները հաճախ դժվարանում են հստակ տեղակայել ցավի աղբյուրը և կարող են մատնանշել ամբողջ ոտքը կամ ծնկի շրջանը։ Ավելի մեծ երեխաները հաճախ կարողանում են հստակ նշել, որ ցավը տեղակայված է աճուկային շրջանում։ Երբեմն գործընթացը կարող է լինել երկկողմանի, սակայն սովորաբար ավելի արտահայտված է լինում մի կողմում։
Ախտորոշում
Դեպքերի մեծ մասում արյան անալիզներում փոփոխություններ չեն հայտնաբերվում։ Երբեմն կարող է դիտվել լեյկոցիտների, ԷՆԱ-ի (ESR) և C-ռեակտիվ սպիտակուցի չափավոր բարձրացում։
Հաստատման հիմնական մեթոդը կոնքազդրային հոդի ուլտրաձայնային հետազոտությունն է, որի ընթացքում հստակ երևում է հոդի խոռոչում հեղուկի կուտակումը և սինովիալ թաղանթի (հոդի ներքին պատող շերտի) հաստացումը։
Բուժում
Տրանզիտոր սինովիտի բուժման հիմքում ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի (ՈՍՀԲԴ) կիրառումն է։
Փոքր երեխաների մոտ, երբ բորբոքային ակտիվությունն արտահայտված չէ, արդյունավետ կարող է լինել իբուպրոֆենը՝ 30 մգ/կգ օրական դեղաչափով, բաժանված 3 ընդունման։
Ավելի արտահայտված բորբոքային ակտիվության դեպքում իբուպրոֆենի հակաբորբոքային ազդեցությունը կարող է բավարար չլինել։ Այդ դեպքում բժիշկը կարող է ընտրել ավելի արտահայտված հակաբորբոքային ազդեցությամբ դեղամիջոցներ՝ օրինակ նապրոքսեն, դիկլոֆենակ, նիմեսուլիդ կամ մելոքսիկամ։
Բուժման տևողությունը որոշվում է սկզբնական գանգատների արտահայտվածությամբ, ուլտրաձայնային հետազոտության փոփոխությունների աստիճանով և դրական դինամիկայի արագությամբ և միջինում տատանվում է մի քանի օրից մինչև 2–3 շաբաթ։
Արագ դրական դինամիկայի համար կարևոր գործոն է նաև հարաբերական հանգիստը։ Իհարկե, լիարժեք անկողնային ռեժիմ կամ անշարժացում չի պահանջվում, սակայն սկզբնական շրջանում անհրաժեշտ է սահմանափակել զբոսանքները, ցատկերը և ակտիվ խաղերը։
Երեխային կարելի է առաջարկել հանգիստ խաղեր սեղանի շուրջ, մուլտֆիլմերի դիտում և այլ քիչ ծանրաբեռնված զբաղմունքներ։
Ինչու է անհրաժեշտ բժշկի խորհրդատվությունը
Փոքր երեխաների մոտ կոնքազդրային հոդի տրանզիտոր սինովիտը հաճախ է հանդիպում և սովորաբար բարորակ վիճակ է։ Սակայն պետք է հիշել, որ դրա քողի տակ կարող են թաքնված լինել ավելի լուրջ հիվանդությունների սկզբնական դրսևորումներ՝
- բակտերիալ հարուցիչներով պայմանավորված ռեակտիվ արթրիտ,
- յուվենիլ քրոնիկ արթրիտ (որը նախկինում կոչվում էր ռևմատոիդ արթրիտ),
- Պերտեսի հիվանդություն (օստեոխոնդրոպաթիա, որի դեպքում խանգարվում է ազդրոսկրի գլխիկի արյունամատակարարումը և տեղի է ունենում դրա քայքայում),
- ուռուցքային հիվանդություններ,
- ոսկրերի տուբերկուլյոզ և այլն։
Հետևաբար, բնորոշ ախտանշանների ի հայտ գալու դեպքում անհրաժեշտ է առնվազն մանկաբույժի, իսկ ցանկալի է՝ մանկական ռևմատոլոգի խորհրդատվություն։
Բժիշկը կվերլուծի կլինիկական պատկերի բոլոր առանձնահատկությունները, ուլտրաձայնային հետազոտության և լաբորատոր անալիզների արդյունքները, կգնահատի այլ՝ ավելի լուրջ հիվանդությունների հավանականությունը և կորոշի՝ արդյոք անհրաժեշտ են լրացուցիչ ախտորոշիչ հետազոտություններ։
Բուժման ֆոնին պարտադիր պետք է գնահատվի նաև հիվանդության դինամիկան։ Եթե դասական ժամկետներում բավարար դրական դինամիկա չի դիտվում կամ հիվանդության ընթացքը լիովին բնորոշ չէ, անհրաժեշտ է վերանայել ախտորոշումը։
Կարող է անհրաժեշտ լինել կոնքազդրային հոդերի ՄՌՇ և/կամ ՀՇ, ընդլայնված լաբորատոր հետազոտություններ, ինչպես նաև ակնաբույժի զննում։ Յուվենիլ քրոնիկ արթրիտի դեպքում բորբոքային գործընթացը կարող է տեղակայվել նաև աչքի կառուցվածքներում։
Որոշ երեխաների, հատկապես հաճախակի հիվանդացող երեխաների մոտ, առկա է տրանզիտոր սինովիտի կրկնվելու հակում՝ երբեմն տարեկան մինչև մի քանի անգամ։
Հաճախակի վիրուսային վարակները կարող են խթանել երեխայի օրգանիզմում բորբոքային ակտիվությունը, որը կարող է կրկին ակտիվանալ յուրաքանչյուր նոր սուր շնչառական վիրուսային վարակի ժամանակ։
Նման դեպքերում, ավելի լուրջ հոդային հիվանդությունները բացառելուց հետո, երբեմն անհրաժեշտ է անցկացնել հակաբորբոքային բուժման ավելի երկարատև կուրսեր՝ մինչև 3 ամիս և նույնիսկ ավելի երկար, որպեսզի նվազի հոդի կրկնվող բորբոքման նկատմամբ այդ «պատրաստվածությունը»։
Տարիքի հետ կրկնությունների հաճախականությունը նվազում է և աստիճանաբար վերանում։
Մաղթում ենք Ձեզ և Ձեր փոքրիկներին քաջ առողջություն։
