Երեխաների մոտ ստորին վերջույթների հոդերի և մկանների ցավերը մանկական ռևմատոլոգին դիմելու ամենահաճախ հանդիպող պատճառներից են։ Նման ցավերի պատճառները կարող են տարբեր լինել, սակայն, բարեբախտաբար, հենաշարժիչ համակարգի լուրջ հիվանդությունները երեխաների մոտ հազվադեպ են հանդիպում։
Երեխաների ոտքերի ցավերի ամենատարածված պատճառներից մեկը այսպես կոչված «աճի ցավերն» են։ Տարբեր աստիճանի արտահայտվածությամբ դրանք հանդիպում են երեխաների մոտավորապես մեկ երրորդի մոտ։
Ավանդաբար այս գանգատները կապվում են երեխայի աճի հետ, սակայն ներկայում ապացուցված է, որ աճն այստեղ իրականում կապ չունի, և ցավային դրվագների հաճախականության ավելացումը չի համընկնում երեխայի ակտիվ աճի շրջանների հետ։ Այդ պատճառով ժամանակակից բժշկական գրականության մեջ ի հայտ է եկել «մանկական տարիքի վերջույթների բարորակ գիշերային ցավեր» տերմինը, սակայն «աճի ցավեր» հասկացությունը՝ իր հարմարության շնորհիվ, շարունակում է լայնորեն կիրառվել։
«Աճի ցավերի» գագաթնակետը նախադպրոցական տարիքն է՝ 3–6 տարեկանը, թեև դրանք կարող են հանդիպել ինչպես ավելի փոքր, այնպես էլ ավելի մեծ տարիքում։ Տղաների և աղջիկների մոտ դրանք հանդիպում են նույն հաճախականությամբ։
Սա բավականին բարորակ վիճակ է, քանի որ դրա հիմքում օրգանական որևէ պաթոլոգիա չկա, սակայն ցավերը երբեմն կարող են այնքան ուժեղ լինել, որ վախեցնեն ծնողներին։
Այս վիճակի առաջացման պատճառները մինչ օրս ամբողջությամբ ուսումնասիրված չեն։ Այս երևույթի առաջացման վերաբերյալ վարկածների շարքում դիտարկվում են՝
- «Մկանային հոգնածության» տեսությունը — երեխաների ֆիզիկական ակտիվության բարձրացման հետևանքով մկաններում միզաթթվի կուտակումը։
- «Ոսկրերի գերծանրաբեռնվածության» տեսությունը — հետազոտությունները ցույց են տվել, որ «աճի ցավերի» հակված երեխաների մոտ ոսկրային հյուսվածքի խտությունը որոշ չափով ավելի ցածր է, քան նրանց հասակակիցների մոտ։
- Ցավի շեմի նվազման վարկածը և նույնիսկ հոգեբանական տեսությունը — որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ այս խմբի երեխաներն ավելի հաճախ են լինում անհանգիստ, վատ տրամադրությամբ և կարող են ունենալ վարքային դժվարություններ։ Դիտարկումները նաև ցույց են տալիս, որ այս երեխաների շրջանում ավելի հաճախ են հանդիպում ֆունկցիոնալ, այսինքն՝ օրգանական պատճառ չունեցող, որովայնի և գլխացավերը։
Ամենից հաճախ ցավերը տեղակայվում են ծնկների, սրունքների և ոտնաթաթերի շրջանում, առաջանում են երեկոյան կամ գիշերային ժամերին և կարող են լինել շատ ուժեղ․ երեխան կարող է արթնանալ և լացել ցավից։
Ավելի հաճախ ցավերը երկկողմանի են, թեև կարող են լինել նաև միակողմանի, և ցավի կողմը կարող է փոփոխվել։ Ցավային նոպան սովորաբար հնարավոր է մեղմել ոտքերը շոյելով կամ մերսելով, իսկ երբեմն, ուժեղ ցավերի դեպքում, անհրաժեշտ է ցավազրկող դեղամիջոց, օրինակ՝ իբուպրոֆեն։
«Աճի ցավերի» կարևոր տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ առավոտյան՝ արթնանալուց հետո, երեխան որևէ գանգատ չի ունենում և, որպես կանոն, նույնիսկ չի հիշում գիշերային ցավային դրվագի մասին։ Հոդերի արտաքին տեսքը չի փոխվում, երեխայի քայլվածքը չի խանգարվում։
Ցավային դրվագների հաճախականությունը կարող է տարբեր լինել՝ տարեկան մի քանի անգամից մինչև հաճախակի, գրեթե ամեն գիշեր։ Առանց ցավերի «լուսավոր շրջանները» կարող են տևել մի քանի ամիս։ Վիրուսային վարակների ֆոնին ցավային դրվագների հաճախականությունը կարող է մեծանալ։
Որոշ երեխաների մոտ ցավային համախտանիշն ավելի տարածված բնույթ է կրում․ ցավերը կարող են առաջանալ նաև ցերեկային ժամերին և դիտվել վերին վերջույթներում։ Նման դեպքերում անհրաժեշտ է մանկական ռևմատոլոգի զննում՝ ավելի լուրջ պաթոլոգիան բացառելու նպատակով։
Տիպիկ դեպքերում «աճի ցավերի» առկայությունը լրացուցիչ լաբորատոր կամ գործիքային հետազոտություն չի պահանջում։
Ի՞նչը պետք է անհանգստացնի ծնողին և բժշկին
Եվ ստիպի մտածել ավելի լուրջ պաթոլոգիայի հնարավոր առկայության մասին.
Առաջին հերթին, եթե ցավային համախտանիշը հստակ տեղակայված է միայն մեկ վերջույթում։ «Աճի ցավերի» դեպքում սա նույնպես հնարավոր է, սակայն անհրաժեշտ է բացառել հենց այդ ոտքում տեղային փոփոխությունների առկայությունը, ընդհուպ մինչև ուռուցքային գոյացություններ, քանի որ դրանցից շատերին նույնպես բնորոշ են գիշերային ցավերը։
Երկրորդ, եթե ցավերն ու անհարմարությունը պահպանվում են երեխայի առավոտյան արթնանալուց հետո, ինչպես նաև վերջույթների ցանկացած արտաքին փոփոխության և քայլվածքի նույնիսկ ամենաչնչին խանգարման դեպքում։
Երրորդ, եթե երեխայի ընդհանուր վիճակը վատանում է, առկա են ընդհանուր թուլության նշաններ, խանգարվում են աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև ժամանակի ընթացքում ցավային համախտանիշը կայուն կերպով ուժեղանում է և չեն լինում «լուսավոր շրջաններ»։
Ցանկացած կասկածի դեպքում ավելի լավ է երեխային ցույց տալ մանկական ռևմատոլոգի։
Ինչպե՞ս կարելի է օգնել «աճի ցավերից» տառապող երեխային
Այս վիճակի պաթոգենետիկ բուժում ներկայում գոյություն չունի։
Ապացուցված է, որ քնելուց առաջ տաք լոգանքը, հատկապես երեխայի ֆիզիկական ակտիվության բարձր մակարդակ ունեցող օրերին, կարող է նվազեցնել ախտանշանները։ Քնելուց առաջ հանգստացնող մերսումը նույնպես կարող է նվազեցնել ցավային նոպայի հավանականությունը։
Ստորին վերջույթների մկանների ձգման համար նախատեսված մի քանի պարզ վարժություններ նույնպես կարող են օգտակար լինել հաճախակի «աճի ցավեր» ունեցող երեխաներին։
Ցավի ինտենսիվ նոպայի ժամանակ կարելի է երեխային տալ իբուպրոֆենի կամ պարացետամոլի մեկանգամյա դեղաչափ՝ ցավը մեղմելու և հանգիստ քունն ապահովելու համար։ Շատ դեպքերում ցավային նոպան հնարավոր է վերահսկել պարզապես ոտքերի մերսման կամ շոյման միջոցով։
Մաղթում ենք Ձեզ և Ձեր փոքրիկներին քաջառողջություն։
